KÜRSÎ-İ İSTİĞRAK
1-Kürsî-i İstiğrak adlı şiirin ahenk özelliklerini (kafiye, redif, aliterasyon, ritim, kafiye şeması) tespit ediniz.
-Parçasal İnceleme- VI. Dörtlük
-mümas-il-dir -zâ-il-dir -mâ-il-dir -nâ-il-dir
Not: İtalik yazılanlar redif, kalın yazılanlar uyaktır.
Uyak şeması: aaaa-aa-bbbb-aa-cccc-aa-dddd-aa…
Aliterasyon ve ses güzelliği: Aynı sessiz harflerin sık tekrarıyla sağlanan hoş fonetik mevcut şiirde vardır. (Örnek:”Yürür her burc bin asr*-ı mücessemdir, mümâsildir.” Görüldüğü gibi bu mısra da birçok yerde “r” sesi kullanılmıştır.)
Ritim: Şiirde ritmi sağlamak için aruz ölçüsü (vezni) kullanılmıştır. Ses değeri yüksek sesler de kullanarak bu perçinlenmiştir.
2-Kürsî-i İstiğrak ve Hürriyet Kasidesi’nin söyleyiş tarzı bakımından birbirinden farklı olması hangi sebeple açıklanabilir?
Hürriyet Kasidesi toplumsal bir gereklilik üzerine bina edilmiştir. Şiirin şekil özellikleri bakımından eski gelenekleri kıramamıştır. Bu kaside ise kişisel bir konu işlemiş ve tamamen eski şiir türlerinden farklı bir düzende yazılmıştır. İki şiirin arasındaki bu farklı edebî bakış açısı şairlerin anlatış biçimlerinin farklı olmasını sağlamıştır.
3- Dağlarda Şarkı Söyle adlı şiiri oluşturan birimler arasındaki ilişki ile Kürsî-i İstiğrak adlı şiiri oluşturan birimler arasındaki ilişkiyi karşılaştırınız. Hangi şiirden bir birim çıkarıldığında şiirin bütünlüğü bozulmaktadır?
a)Abdülhak Hamit’in şiirinde konu bütünlüğü yoktur. Bundan dolayı kıta çıkarırsanız bozulur, “Dağlarda Şarkı Söyle” de ise anlam bütünlüğü vardır. Çıkarılacak herhangi bir dörtlük şiiri bozmaz. Birimsel özellik olarak ise Kürsî-i İstiğrak’ta birimler, aruz vezni ile yazılıp sade olmayan ve yabancı kelimelerle dolu bir anlatımla yazılıyor. Kısaküreğin şiiri ise son derec3e sade olup hece ölçüsü ile yazılıyor.
b)Kürsî-i İstiğrak şiirindeki birimler metnin bütünü içerisinde nasıl bir görev üstlenmiştir?
Bu şiirde birimler kendi aralarında geçiş görevi üstlenmişlerdir. Bu da metinde peşi sıra gelen birimlerde az da olsa anlam bağı varken, bütünsel olarak bu bağın çok zayıf olmasına neden olmuştur.
4- Kürsî-i İstiğrak adlı şiiri, XVIII. yy. divan şairlerinden Şeyh Galip’in aşağıda ilk ve son bentleri verilmiş olan şiiriyle yapı bakımından karşılaştırınız. Karşılaştırma sonuçlarından hareketle Kürsî-i İstiğrak adlı şiirin yapı özellikleri hakkında ki düşüncelerinizi yazınız.
Bu iki şiirde yapı yönünden benzemektedir. Her ikisi de bir dörtlükten sonra beyit kullanılarak yazılmıştır. Aruz ölçüsü ile yazılan bu şiirlerin kafiye şeması da aynıdır. Kürsî-i İstiğrak adlı şiir, yapısal olarak; çıkan sesi daha koordineli olarak kulağa ulaştırmak ve aradaki nakaratlar ile düşünceyi diğer kıtalara bağlamak üzere tertip edilmiştir. Bu bir nevi aynı düşünceyi sürekli canlı tutma gayesidir.
5- Kürsî-i İstiğrak şiirini tarihi ve sosyal değerleri yansıtan ya da onlarla ilişkili olan kelime ve ifadeler bakımından inceleyiniz.
Bu şiirde zamanın kültürel değerlerini bulmak mümkün. Şair, bu şiirinde; Allah inancından, peygamber sevgisine… birçok Türk kültürünün bir parçası olan kutsal değerleri kullanmış. Ayrıca toplumsal yaşayışı be değer yargılarını da belirten birçok mısra kullanılmış.
6-Daha önce verilmiş şiirlerle mevcut şiiri tema yönünden karşılaştırınız. Dönemin temaya etkisini açıklayınız.
Bu üç şiirinde temasında değişiklikler var. Hepsi dönemlerinin zihniyetinden etkilenerek, o an ki kültürel değerlerden yola çıkılarak yazılmış eserlerdir. Bu eserlerin hepsi bir gereği veya sevgiyi anlatırken; anlatılan bu konu kimisinde soyut kimisinde somut bir varlık olmuştur. Bu varlığı anlatma stratejisi de dönemsel düşünceler bağlamında değişmiştir.
7-Kürsî-i İstiğrak adlı şiirin temasının günümüz için ifade ettiği anlam ve değeri bulunuz…
Bu şiirin teması günümüzde de çok önemli bir noktaya tekabül eder. Zira gittikçe manevi değerlerini kaybeden bir toplumda yaşıyoruz. Bu manevi çöküş beraberinde psikolojik kararsızlıkları ve inançsızlığı da getiriyor. İnsanlar çok şiddetli iç ikilemler yaşıyor. İşte tam bunların yanında bu şiirin teması önem kazanıyor. Çünkü bu şiirde doğadaki müthiş dengenin ve hayatın o yüce yaratıcının varlığına, gücüne ve birliğine delil olduğu vurgulanıyor.
8- Şiirden parça yorumlama…
Varlık aslında tektir. Mutlak ve gerçek olan yaratıcıdır. Bizlerse gerçelliği yaşayan; sanal bir yaşam bilincine sahibizdir. Biz aslında yaşadığımızı yaşamaz, manevi olarak hissederiz. Nasıl 1 rakamı bir varlığı simgeliyorsa, ama sonsuzluğun içinde hiçbir tanıma uymuyor ve bir hiçse insanın durumu da budur. Çünkü, insanın ve varlığın kaynağı olan Allah’ın (c.c) güç ve kudretinin bir sınırı yoktur.
9- Kürsî-i İstiğrak hangi şiir ve düşünce gelenekleriyle yazılmıştır?
Bu şiir Divan Edebiyatı’nın etkisini kaybettiği bir ortamda Avrupa’dan gelen esintilerle yoğrulmuş bir sanat anlayışının içinden çıkmıştır. Şiirde idealist düşünce sistemi ön plana çıkmıştır. Bununla birlikte dinimizin geleneğinin etkisi de şiirde fazlaca hissedilmiştir.
10-Okuduğunuz şiir size neler hissettirdi?
Okuduğum bu şiir bana insan olma bilincini hatırlattı. İnsan olarak aslında ne kadar aciz olduğumuzu sezdim ve bizi biz yapanın içimizdeki somut gerçekliklerin olduğunu bir kez daha anladım.
11-Şiire bakarak şair hakkında fikri ve edebi çıkarımlarda bulununuz.
Şair, Allah inancını sadece şeklen değil, ta derinliklerine kadar inerek felsefi boyutunda açıklamaya çalışıyor. Bu da onun idealist bir bakış açısına sahip olduğunu gösteriyor. Şair, şiirinde ahengi sağlarken bolca sanat yapmaktan ve uzun tümceler kurmaktan zevk alıyor.